Frétt

| 05.05.2001 | 09:37Hækkuð álagning á matvöru

Lögð hefur verið fram skýrsla Samkeppnisstofnunar um könnun stofnunarinnar á verðlagsþróun á matvörumarkaðnum. Nær könnunin yfir tímabilið frá upphafi ársins 1996 til loka ársins 2000. Ennfremur er í skýrslunni fjallað nánar um matvörumarkaðinn og viðskiptahætti verslana og annarra sem á markaðnum starfa. Samkeppnisstofnun kaus að hafa könnunina umfangsmeiri en í upphafi var gert ráð fyrir þannig að hún gæfi gleggri mynd af matvörumarkaðnum og hvernig hann hefur þróast.

Þann 31. maí á síðasta ári fól viðskiptaráðherra Samkeppnisstofnun að kanna orsakir verðþróunar á matvöru á síðustu mánuðum ársins 1999 og fyrstu mánuðum ársins 2000. Verðlag á matvörum, sérstaklega innfluttum matvörum, hafði þá hækkað þvert gegn því sem vænta hefði mátt með hliðsjón af gengisþróun og erlendum verðbreytingum.
Í skýrslu Samkeppnisstofnunar felst almenn athugun á matvörumarkaðnum. Í skýrslunni er því ekki tekin afstaða til þess hvort matvöruverslanir eða birgjar hafi með aðgerðum sínum brotið gegn ákvæðum samkeppnislaga.

Könnun Samkeppnisstofnunar leiðir meðal annars eftirfarandi í ljós:

Verðlagsþróun

Á milli þeirra tímapunkta sem könnunin tekur til hefur verð á svonefndri dagvöru (mat- og drykkjarvöru og hreinlætis- og snyrtivöru) sem seld er í matvöruverslunum að meðaltali hækkað um það bil 15%. Vegin hækkun á innkaupsverði verslana eða birgðahúsa þeirra á þessum vörum var um það bil 8-9%. Sú hækkun er í samræmi við það sem vænta mátti þegar tillit er tekið til gengisþróunar og almennra erlendra verðbreytinga. Mismuninn á breytingum á smásöluverði annars vegar og innkaupsverði verslana hins vegar má að mati Samkeppnisstofnunar rekja til hækkunar á smásöluálagningu, þ.m.t. álagningar birgðahúsa (Aðföng og Búr). (Sem ímyndað dæmi til útskýringar má nefna að hafi smásöluálagning verið að meðaltali um 20% í upphafi ársins 1996 þá hefur hún verið 25-26% í lok ársins 2000.)

Verð á dagvöru hefur lengst af á viðmiðunartímabilinu hækkað meira en aðrar vörur í vísitölu neysluverðs eða fram á mitt árið 2000. Þetta er ólíkt því sem gerst hefur í flestum öðrum löndum sem Íslendingar eiga viðskipti við. Þar hefur mat- og drykkjarvara hækkað minna en önnur vara og þjónusta.

Smásöluálagning í matvöruverslunum er eins og vænta má mishá eftir vöruflokkum. Það vekur athygli að ýmsar vörur sem hafa mikinn veltuhraða (en það dregur úr kostnaði við birgðahald o.fl.), eins og t.d. brauð og egg, skuli bera að meðaltali 50-70% smásöluálagningu, þegar tillit hefur verið tekið til þess afsláttar sem framleiðendur veita matvöruverslunum. Aftur á móti bera ýmsar pakkavörur sem hafa lítinn veltuhraða mun lægri álagningu.

Dæmi eru um að verð á vörum til matvöruverslana frá matvörubirgjum, þ.e. heildsölum eða innlendum framleiðendum, hafi verið svipað í upphafi ársins 1996 og í lok ársins 2000 eða að það hafi jafnvel lækkað. Sömu vörur hafi hins vegar hækkað í verði í smásöluverslunum. Dæmi um þetta eru brauð sem hækkuðu í verði í matvöruverslunum um 17-18% samkvæmt vísitölu neysluverðs. Verð á brauðum frá framleiðendum, að teknu tilliti til afsláttar, var á hinn bóginn svipað í lok árs 2000 og það hafði verið í upphafi ársins 1996. Smásöluverð á hveiti hækkaði um 3-4% á sama tíma og verð frá birgjum lækkaði um 3-4%. Smásöluverð á eggjum var svipað í lok viðmiðunartímabilsins og í upphafi þess. Á milli þessara tímapunkta lækkaði verð á eggjum frá eggjabúum um 10-15%.

Kjöt sem að hluta er háð opinberri verðlagningu, þ.e. nauta- og kindakjöt, hækkaði mun meira í verði í verslunum en svína- og kjúklingakjöt. Hlutur smásöluverslunarinnar í þessari hækkun á nauta- og kindakjöti er stærstur. Sem dæmi má nefna að nautakjöt hækkaði um 13-14% í smásölu á sama tíma og verð frá helstu kjötvinnslum hækkaði um 7-8% og verð til bænda aðeins um 1-2%. Smásöluverð á svínakjöti lækkaði um 5-6% sem er svipuð lækkun og ætlað er að hafi verið hjá kjötvinnslustöðvum. Verð til svínabænda lækkaði á hinn bóginn á sama tíma um 27%.

Dæmi eru um að smásöluverð á vörum hafi lækkað á sama tíma og verð frá birgjum hækkaði. Verð á pasta er dæmi um þetta en það hækkaði um 4-5% frá birgjum en lækkaði í smásölu um 5% samkvæmt vísitölu neysluverðs. Það vísar til þess að smásöluálagning á pasta hafi lækkað.

Samkeppnisstofnun gerði verðkönnun á tæplega 700 tegundum dagvöru í rúmlega 80 vöruflokkum í Reykjavík og nokkrum borgum á Norðurlöndunum. Verð var langoftast mun hærra í Reykjavík en í viðmiðunarborgunum. Aðeins í níu vöruflokkum var verð lægra í Reykjavík en í hinum erlendu borgum.

Í tengslum við þessa umfjöllun verður að undirstrika að vöruverð á Íslandi er almennt frjálst og því einungis háð aðstæðum á markaði. Samningar seljenda og kaupenda um verð eða einhliða verðákvarðanir seljenda taka mið af þeim aðstæðum hverju sinni. Samkepp

bb.is | 29.09.16 | 17:07 Vestfirðir verði ríkt samfélag

Mynd með frétt Innan áratugar munu útflutningstekjur af laxeldi á sunnanverðum Vestfjörðum geta numið 50 milljörðum króna á ári. Þetta er mat Matthíasar Garðarssonar, stofnanda Arnarlax, en hann hefur fjögurra áratuga reynslu á vettvangi atvinnugreinarinnar. Ég hef trú á því að auðveldlega megi ...
Meira

bb.is | 29.09.16 | 16:13Biðlistar vegna skorts á gistiplássi

Mynd með fréttErlent gönguskíðafólk hefur sýnt Fossavatnsgöngunni æ meiri áhuga, en skortur á gistiplássum Ísafirði veldur því að færri komast að en vilja . Daníel Jakobsson, stjórnarformaður Fossavatnsgöngunnar, nefnir sem dæmi að norsk ferðaskrifstofa sem selur ferðir á Fossavatnsgönguna er með 70 manns ...
Meira

bb.is | 29.09.16 | 14:50Stöndum fyrir kerfisbreytingar

Mynd með fréttAlþingiskosningar eru eftir rétt rúmar fjórar vikur og stjórnmálaflokkarnir flestir búnir að leggja fram lista sína. Nokkur ný framboð verða í kjöri og einna mest hefur borið á Viðreisn, en flokkurinn hefur mælst ágætlega í skoðanakönnunum síðustu vikur. Ísfirðingurinn Gylfi Ólafsson ...
Meira

bb.is | 29.09.16 | 13:33Grunnskóli Bolungarvíkur hlaut landsverðlaun eTwinning á Íslandi

Mynd með fréttRannís, Landskrifstofa eTwinning á Íslandi veitti í gær 13 eTwinning verkefnum gæðamerki, jafnframt því sem Grunnskóli Bolungarvíkur hlaut þar sérstök landsverðlaun fyrir eitt verkefni sinna. Ágúst Hjörtur Ingþórsson, sviðsstjóri mennta- og menningarsviðs Rannís, afhenti viðurkenningarnar við hátíðlega athöfn að loknum Menntabúðum ...
Meira

bb.is | 29.09.16 | 11:48Herdís Anna í West Side Story

Mynd með fréttHerdís Anna Jónasdóttir heldur áfram að gera það gott í Þýskalandi, en hún starfar við óperuna og leikhúsið í Saarbrücken. Um helgina verður þar frumsýndur hinn vinsæli söngleikur West Side Story og er Herdís Anna þar í aðalhlutverki sem María. Uppselt ...
Meira

bb.is | 29.09.16 | 09:58Stórlaxasumri lokið í Langadalsá

Mynd með fréttSumarið 2016 var mikið stórlaxaár í Langadalsá. Lokatölur liggja nú fyrir en alls var landað 245 löxum og 16 sjóbleikjum þetta árið og var aflinn 66% stórlaxar eða 161 stórlax á móti 84 smálöxum. Samkvæmt grófum útreikningum var meðallengd laxins í ...
Meira

bb.is | 29.09.16 | 08:57Fellst á umhverfismat en leggur til skilyrði

Mynd með fréttSkipulagsstofnun hefur gefið út álit á umhverfismati Fjarðalax og Arctic Sea Farm á allt að 17.500 tonna laxeldi í Patreksfirði og í Tálknafirði. Um er að ræða stækkun um 14.500 tonn, en Fjarðalax var fyrir með 3.000 tonna leyfi og Arctic ...
Meira

bb.is | 29.09.16 | 07:50Alþjóðlegur hópur kynnir sér störf vestfirskra björgunarsveita

Mynd með fréttÁtta sjóbjörgunarsveitarmenn víðsvegar að úr Evrópu eru nú staddir á norðanverðum Vestfjörðum að kynna sér störf björgunarsveitardeildanna sem hér starfa í skiptiprógrammi á vegum IMRF eða International Maritime Rescue Federation. Í því tekur þátt björgunarsveitarfólk frá þrettán sjóbjörgunarsveitum víðsvegar um Evrópu ...
Meira

bb.is | 28.09.16 | 16:50Grunnskólanemar dýrmætri reynslu ríkari eftir heimsókn til Þýskalands

Mynd með fréttÍsafjarðarbær hefur nú verið í vinabæjasambandi við Kaufering í Þýskalandi um nokkurra ára skeið og hafa fulltrúar hinna ýmsu hópa skipst á heimsóknum. Í síðustu viku fór hópur nemenda úr 10. bekk í heimsókn til Þýskalands ásamt kennurum og er það ...
Meira

bb.is | 28.09.16 | 15:54Ítreka athugasemdir varðandi sjúkraflug

Mynd með fréttMóta þarf framtíðarstefnu í sjúkraflutningum og vanda betur til útboða sjúkraflugs. Þetta kemur fram nýrri eftirfylgniskýrslu Ríkisendurskoðunar um sjúkraflug á Íslandi þar sem stofnunin ítrekar fyrri athugasemdir sínar þessa efnis er birtust í skýrslu um fyrirkomulag sjúkraflugs á Íslandi, umfang þess ...
Meira


Byggir á LiSA vefumsjónarkerfi frá Eskli