Kirkja og kristni í ólgusjó

Á Íslandi og víða í hinum vest­ræna heimi ber meir og meir á afskipta­leysi fólks og áhuga­leysi þegar kemur að kirkju og kristni. Heim­ur­inn breyt­ist ört og net­væð­ing heims­ins hefur mikil áhrif og tekur stærri og stærri hluta af tíma fólks. Upp­lýs­inga­miðlun í net­miðlum er í smá­skömmt­um, brota­kennd miðl­un, sem tekur minna og minna mið af sam­hengi hlut­anna. Ofan á þetta bæt­ast svo fals­fréttir af ýmsu tagi. Gagn­rýni á kirkju og kristni er á köflum nokkuð her­ská og óvæg­in. Öll höfum við lífs­sýn eða gil­da­grunn sem líf okkar hvílir á. Lífs­sýn er í reynd ákveðið form trúar enda þótt í sumum til­fellum sé ekki um að ræða lífs­sýn sem byggir á hug­myndum um hand­an­ver­andi Guð. Boðun lífs­gilda er og verður ætíð ein­hvers­konar birt­ing­ar­mynd trú­boðs.

Hugs­anafljótið

Skoðum aðeins grund­völl vest­rænna lýð­ræð­is­ríkja. Þau hafa þegið allt sitt vit, öll sín gildi, alla sína hugsun og skiln­ing á veru­leik­an­um; allar hug­myndir um mann­eskj­una, um þjóð­fé­lag­ið, um rétt­læti, jafn­rétti, skipt­ingu gæða, ábyrgð fólks hvert á öðru og hvað eina sem við teljum auð vest­rænnar menn­ing­ar. Allt er þetta komið úr einni og sömu upp­sprettu.

Páll heit­inn Skúla­son, heim­spek­ingur og fv. rektor Háskóla Íslands, rit­aði eitt sinn um upp­sprettu vest­rænnar hugs­un­ar. Hann not­aði lík­inga­mál og tal­aði um hugs­anafljót­ið. Þetta mikla fljót vest­rænnar vizku er myndað af tveimur elf­um. Ann­ars vegar rennur í það hin grísk/fílósífska elfur og hins vegar hin gyð­ing/kristna. Þessar tvær elfar mynda hugs­anafljótið mikla.

Grikkir voru margir miklir hugs­uð­ir, en þeir voru ekki mikið fyrir það að  óhreinka hendur sínar og stunda lík­am­lega vinnu. Til þess voru þrælar og amb­átt­ir. Hebr­ear eða Gyð­ingar voru meira fyrir mold­ina og fundu til skyld­leik­ans við duft­ið. Kunn eru orð Gamla testa­ment­is­ins: „Af jörðu ertu kom­inn. Að jörðu skaltu aftur verða. „Séra Hall­grímur Pét­urs­son, einn af þekkt­ustu full­trúum hins gyð­ing/kristna arfs í íslenskir menn­ing­ar­sögu, sagði það saman með þessum orð­um: „Hold er mold, sama hverju það klæð­ist.” Grikkir hefðu því varla stundað miklar rann­sóknir á hinum efn­is­lega heimi en Gyð­ingar og kristnir gátu auð­veld­lega grafið hendur sínar í mold og mykju ef þess var þörf. Grikkir trúðu á marga guði og goð­mögn í efn­inu, í jörð­inni. Þess vegna voru þeir ófúsir að grafa þar og raska ró guð­anna. Í hebr­eskri hugsun er hins vegar skilið á milli Guðs og sköp­un­ar­innar sem er efn­is­leg en ekki and­leg sem slík og því í lagi að skoða hvað þar er að finna.

Þýzki, lúth­erski guð­fræð­ing­ur­inn, Friedrich Gog­ar­ten (1887-1967) fjall­aði um sam­runa hins grísk/fíló­sófíska straums og hins gyð­ing/kristna í sínum fræðum og sagði að nútíma­vís­indi væru bein afurð þeirra. Leiða má af hans hugsun að það afrek að koma mönnum til tungls­ins og til baka hefði aldrei gerst ef þessir straumar hefðu ekki runnið saman í einn.

 

 

Hugsanafljóðið. Mynd: Örn Bárður Jónsson

Hvar eru áhrif hugs­anafljóts­ins helzt sýni­leg í heim­in­um? Páll Skúla­son sagði einkum tvennt vitna um áhrif hugs­anafljóts­ins á heim­inn: starf krist­innar kirkju um ver­öld víða og alþjóð­leg vís­indi.

Vís­indi og trú eru ekki and­stæður og til eru mörg dæmi þess að krist­inn kirkja hafi stutt vís­indi og bein­línis stuðlað að vís­inda­rann­sóknum í ald­anna rás enda þótt til séu einnig dæmi um að valda­menn innan hennar hafi ekki í hvert sinn hoppað hæð sína af gleði yfir nýjum upp­götv­unum vís­inda­manna. Slíkt á sér enn stað í heim­inum að fólk við­ur­kenni ekki nýjar upp­götv­anir og áherslur vís­inda. Dæmi úr sam­tím­anum er afstaða þeirra sem telja hlýnun lofts­lags nátt­úr­unni sjálfri að kenna og vilja um leið náða mann­kyn af glæpum sínum gegn líf­rík­inu. Kirkju og kristni hefur verið velt upp úr hinum nei­kvæðu dæmum í ald­anna rás af and­stæð­ingum henn­ar, en þeir hinir sömu, vilja lítt kann­ast við jákvæða afstöðu kirkj­unnar til vís­inda. Minna má á að margar af merk­ustu mennta­stofn­unum ver­aldar eiga rætur sínar í kirkj­unni, til dæmis helztu háskólar Evr­ópu og Banda­ríkj­anna.

Hugs­anafljótið mikla. Þaðan koma allar helstu hug­myndir okkar um líf­ið, um til­vist okk­ar, um sam­fé­lag­ið, um heim­inn og hið stóra sam­hengi allra hluta.

Eigum við að kasta burt þessum arfi og halda að við getum búið til ein­hvern nýjan lífs­grund­völl án róta, án tengsla við for­tíð­ina?

Þeim fjölgar sem misst hafa til­finn­ing­una fyrir mik­il­vægi þessa arfs og halda að þeir geti búið til eitt­hvað nýtt úr engu, í ein­hvers­konar hug­mynda­fræði­legu tóma­rúmi.

Lífs­sýn og trú

Í Nor­egi, þar sem ég hef búið s.l. 4 ár, hef ég séð í fjöl­miðlum talað um hlut­lausa lífs­sýn, eitt­hvað sem hér er kallað liv­synsnøytralt. Er eitt­hvað slíkt til í raun og veru? Þess­ari hugsun er m.a. beitt til að úti­loka trú­ar­brögð, trú­ar­leg tákn og tján­ingu trúar í hinu almenna rými eins og þjóð­fé­lagið er stundum kall­að. Tveir norskir þing­menn rit­uðu um þetta í dag­blað fyrir ári eða svo og vildu banna alla trú í hinu almenna rými. Þar á bara að vera pláss fyrir hlut­lausa lífs­sýn. Ég and­mælti þess­ari hugsun í grein sem ég skrif­aði í dag­blaðið Vårt land. Þar birti ég eft­ir­far­andi þanka­gang.

Er til hlut­laus lífs­sýn? Nei, að mínu viti er hún ekki til. En það eru til ólíkar hug­myndir um lífið og til­ver­una, margs­konar sýnir á líf­ið, en engin þeirra getur tekið sér það vald að skil­greina sig sem hlut­lausa. Hlut­laus lífs­sýn er ekki til fremur en hring­laga fer­hyrn­ingur eða fer­hyrndur hring­ur. Slíkir ómögu­leikar eru kall­aðir ref­hvörf (ox­imoron) innan mælsku­list­ar­innar (rhetor­ic). Ref­hvörf eru notuð til að tjá það sem ekki er til, er í mót­sögn við sig sjálft. Ref­hvörfum er beitt bæði í bundnu og óbundnu máli og þau birt­ast t.d. þegar orðum gagn­stæðrar merk­ingar er blandað sam­an. Dæmi um ref­hvörf eru heitur snjór eða harð­dug­legur let­ingi.

Hlut­laus lífs­sýn er því ekki til en til eru ólíkar lífs­sýnir og það ber að virða. Lífs­sýn er trú á sinn hátt enda þótt ekki sé um að ræða trú á hand­an­ver­andi Guð. En trú er það eigi að síður að hafa lífs­sýn. Þá er einnig mik­il­vægt að rætt sé af ein­urð, heið­ar­leika og sann­girni, um hug­mynda­fræði hverrar lífs­sýn­ar. Þannig skiljum við betur hvert ann­að. Ef við dorgum í hugs­anafljót­inu finnum við margt sem getur hjálpað okkur að skilja það sem er líkt og ólíkt. Hugs­anafljótið geymir marga túlk­un­ar­lykla að þeim til­vist­ar­spurn­ingum sem flest okkar glíma við.

Hvað er okkur boðað í „saklausum” frétta­þátt­um?

Á aðvent­unni, nánar til­tekið hinn 19. des­em­ber 2018, var sagt frá banda­rískum trú­boða í Morg­un­út­varpi RÚV sem tek­inn var af lífi af frum­byggjum á eyju nokk­urri í Aust­ur­lönd­um. Hann hafði haldið þangað til að boða þeim kristna trú. Sagt var frá skól­anum í Banda­ríkj­unum sem þjálf­aði hann og aðra til að fara um heim­inn og kristna fólk. Þetta var frétt um skrýtnar hug­myndir og fávíst fólk. Var þessi frétt bara til­vilj­un? Eða var hún kannski sett fram til að sýna fram á fávisku krist­ins trú­boðs og þar með krist­inna manna – og einmitt á aðvent­unni? Ég spyr.

Nýlega las ég á net­síðu frétta­mið­ils á Íslandi umfjöllun um frjá­mála­mis­ferli tveggja erlendra manna í útlönd­um. Annar var sagður vera prests­son­ur. Ég skrif­aði blaða­mann­inum og bað um upp­lýs­ingar um ættir hins manns­ins en fékk engin svör. Hvers vegna var því haldið til haga að annar mað­ur­inn væri prests­son­ur? Var það vegna for­dóma blaða­manns­ins í garð kirkju og kristni?

Ára­mótaskaupið 2018 var enn eitt dæmið um vafa­sama túlkun á atburðum sem áttu sér stað á árinu. Mér fannst örla á for­dómum og fyr­ir­litn­ingu á þjóð­kirkj­unni í nokkrum atriðum sem voru miður smekk­leg. Vafa­samt má telja að alhæfa um heilar stofn­anir og starfs­stéttir út frá ein­stökum atvikum og gjörðum ein­stak­linga, hverra mál hafa ekki komið til kasta dóm­stóla.

Marg­vís­leg áhrif krist­innar trúar og kirkju

Nú er það svo að kristin trú er ekki bara til í einni „stærð”. Hún er til í mörgum stærðum og mynd­um. Á Norð­ur­löndum hefur til að mynda þró­azt það sem kalla má mann­eskju­legur krist­in­dómur (human­isti­sk). Hinar evang­el­ísk lúth­ersk þjóð­kirkjur á Norð­ur­löndum þykja til­tölu­lega frjáls­lynd­ar. Þær hafa á sinn hátt lagt grunn að bestu sam­fé­lögum ver­aldar með mann­skiln­ingi sínum og gild­um. Þessi sam­fé­lög skora jafnan hæst í heimi í öllum könn­unum sem mæla lífs­gæði eins og jafn­rétti, rétt­læti, skipt­ingu gæða, lífs­kjör, heil­brigð­is­þjón­ustu, glæpi, spill­ingu og fleiri atriði. Þessi þjóð­fé­lög hafa þró­ast á grunni kenn­inga kirkj­unnar um mann­líf og sam­fé­lag. Að mótun þess­ara þjóð­fé­laga hafa komið auk kirkj­unn­ar, stjórn­mála­öfl, sam­tök launa­fólks, atvinnu­rek­end­ur, skólar og mennta­stofn­an­ir, menn­ing og list­ir, svo dæmi séu tek­in. Þetta er lit­ríkur vef­ur, ofinn úr hug­myndum úr hugs­anafljót­inu, fagur refill sem birtir með þráðum sínum sögu þess­ara merku þjóða.

Trú­boð­inn sem sagt var frá á Rúv, er að mínu áliti, full­trúi þröng­sýnnar guð­fræði, sem er býsna útbreidd í Banda­ríkj­un­um. Svo­nefnir Evang­elicals eru af refor­mertum stofni, kalvínskum grunni, og meðal þeirra þrífst víða þröng­sýn guð­fræði, trú á bók­staf og í mörgum til­fellum tor­tryggni í garð vís­inda. Við­horf úr ranni kirkna af þessum toga birt­ast t.d. í öfga­fullri og skelfi­legri mynd í hegðun núver­andi for­seta Banda­ríkj­anna og grunn­hyggnum mál­flutn­ingi hans sem hegðar sér oft eins og illa upp alinn stráklingur sem skeytir hvorki um heiður né skömm. Íslensk kristni er ekki af þessum meiði. Hún er aftur á móti gróð­ur­reitur góðra hugs­ana, hlut­mengi í hinum nor­ræna garði, sem mótað hefur mann­líf og þjóð­fé­lag á Íslandi í þús­und ár.

Kirkjan sem slík er félags­skapur fólks sem trúir á Krist og kær­leiks­kenn­ingar hans. Kirkjan er söfn­uður breyzkra manna, karla og kvenna. Í gegnum ald­irnar hefur þessi hópur fólks leit­azt við að þrosk­azt að skiln­ingi og inn­sæi og oft með góðum árangri. En sú leið til þroska hefur á sama tíma verið þyrnum stráð þar sem for­dómar og fáfræði hafa bland­azt inn í umræð­una. Slíkt hendir ekki bara það mengi sem við köllum kirkju. Hið sama hendir mengið þjóð­fé­lag, mengið þjóð eða þjóð­ar­brot, mengið konur eða mengið karl­ar.

Vinur minn vitur og vís hitti mann á förnum vegi fyrir tæpum 20 árum sem sagð­ist hafa fengið nóg af Þjóð­kirkj­unni og skráð sig úr henni.

– Og hvers vegna ger­irðu það, spurði vinur minn.

– Ég gerði það vegna bisk­ups­ins, hans Ólafs Skúla­son­ar, svar­aði hann.

– Jæja, sagði vinur minn og spurði á móti: Varstu í kirkj­unni vegna hans?

Hvers vegna ert þú í kirkj­unni? Og svo spyr ég líka þau sem hafa yfir­gefið hana: Hvers vegna skráðir þú þig úr kirkj­unni? Er það vegna þess að ein­hver prestur hefur sagt eitt­hvað ógæti­legt eða eitt­hvað sem þú sam­þykkir ekki eða gert eitt­hvað alvar­legt af sér? Er það vegna launa bisk­ups­ins? Er það vegna þess að þú heldur að kirkjan sé á fram­færi rík­is­ins og vilt ekki sjá að Þjóð­kirkjan hefur afhent rík­inu eignir uppá millj­arða­tugi. Samn­ing kirkju og ríkis vill ríkið nú svíkja eftir 21 ár. Ég sagði á sínum tíma að það væri glapræði að láta ríkið hafa gull­forða kirkj­unnar og fá í stað­inn papp­írs­samn­ing sem stjórn­mála­menn túlka sér í hag á hverjum tíma í atkvæða­leit í póli­tískum hrá­skinna­leik. Ástæð­urnar þínar sem hefur yfir­gefið kirkj­una kunna að vera marg­vís­leg­ar, en ég spyr: Stand­ast þær rök og vit­ræna gagn­rýni í öllum til­fell­um? For­eldrar þín­ir, ömmur og afar, langömmur og langafar, sem fylgdu þús­und ára íslenskri hefð og báru þig til skírn­ar, voru þau öll vit­grannir kján­ar, eða vildu þau bara í ein­lægri trú sinni fela þig á vald því æðsta og feg­ursta sem þau þekktu og búa þig þannig undir að lifa af í við­sjár­verðum heimi eftir hug­mynda­fræði Krists og undir vernd hans?

Þjóð­kirkjan er ver­ald­leg stofnun og tím­an­leg sem leit­ast við að þjóna eilífum gild­um. Henni eru mis­lagðar hendur eins og öðrum jarð­neskum félögum og stofn­un­um. Hún hefur til að mynda oft á tíðum reynst fara klaufa­lega með sín mál á vett­vangi fjöl­miðla. Hún virkar stundum ögn bernsk í háttum á hinu ver­ald­lega sviði. Hvers vegna tapar Þjóð­kirkjan t.d. máli efti máli fyrir dóm­stól­um? Þarf yfir­stjórn kirkj­unnar ekki að fá betri ráð­gjöf á sviði lög­fræði og dóms­mála?Hvers vegna kemur Þjóð­kirkjan svo illa út í fjöl­miðlum sem raun ber vitni? Ég nefni stjórn­sýslu innan kirkj­unnar sem er ekki nógu vönduð eða skil­virk þegar ég ber hana saman við norsku kirkj­una. Hér er verk að vinna og ekki bara innan kirkj­unnar heldur í þjóð­fé­lag­inu öllu.

Gott og vel. Kirkjan er mis­tæk. En hvað með að leggja kirkj­una til hliðar um stund og gleyma henni sem stofnun og mann­legu félagi, en huga að grunni kirkj­unn­ar, Kristi sjálf­um? Ertu á móti hon­um? Ertu á mót kær­leiks­boð­skap hans? Ertu á móti kenn­ingum hans um mis­kunn, náð, fyr­ir­gefn­ingu, við­ur­kenn­ingu á öllu fólki, sam­stöðu með kon­um, skiln­ingi hans á ólíkum við­horfum fólks og lífs­hátt­um? Hef­urðu lesið Nýja testa­mentið og kynnt þér afstöðu Jesú til fólks á sínum tíma. Ertu virki­lega á móti hon­um? Segja má að hann og Sókrates séu helstu hugs­uðir og full­trúar hinna tveggja elfa sem mynda hugs­anafljót­ið. Ertu á móti þeim og þeirra hug­mynd­um? Hvor­ugur þeirra skrif­aði staf á bók en eru báðir þekktir fyrir hugs­anir sínar gegnum skrif ann­arra. Báðir voru dæmdir af yfir­völdum og teknir af lífi fyrir skoð­anir sín­ar. En þar með var áhrifum þeirra ekki lok­ið.

Ég er í kirkj­unni vegna þess að þar finn ég Krist og boð­skap hans. Ég hitti þar líka mann­eskjur af öllu tagi, breyskar mann­eskj­ur, bara breyskar, mis­tækar eins og allar aðrar mann­eskj­ur, en betra vinnu­um­hverfi hef ég hvergi fundið og hef þó víða kom­ið.

Hversu djúpt hef­urðu hugsað afstöðu þína til lífs­ins, til fólks og heims? Hefur þú vit til að koma með eitt­hvað betra og dýpra en það sem fyllir hugs­anafljótið og hefur tekið mörg þús­und ár að þroskast og þróast?

Maður nokkur hitti prest og sagði með fyr­ir­litn­ingu að hann hefði engan áhuga á kirkj­unni vegna þess að þar væru bara ein­tómir hræsnar­ar. Prestur svar­aði og sagði: Hér er nú alltaf pláss fyrir einn í við­bót!

Gagn­rýn­is­raddir

Á íslenskum fjöl­miðlum starfar margt gott fólk og vel mein­andi en á hinum síð­ari árum tel ég hafa sótt þangað ein­stak­lingar sem virka mjög upp­teknir af því að gagn­rýna kirkju og kristni. Þetta er í flestum til­fellum ungt fólk með tak­mark­aða lífs­reynslu eða skiln­ing á sögu og menn­ingu. Það telur sig margt vera hlut­laust og trú­laust en boðar samt trú sína – sem það kann­ast þó ekki við sem trú – með ekki síður miklum ákafa en trú­boð­inn sem frum­byggjar myrtu í Asíu og sagt var frá á RÚV á aðvent­unni. Fjöl­miðlar eru ekki nógu prinsipp fastir að mínu mati því þeir leyfa starfs­fólki í allt of mörgum til­fellum að vafra um í eigin hug­mynda­heimi og for­dómum án þess að vera rót­festir í gil­da­grunni síns mið­ils – ef hann er þá til á annað borð.

Ég tel að grunn­skólar hafa brugð­ist hvað varðar miðlun hinna jákvæðu gilda sem bár­ust til lands­ins með kristn­inni. Ég hef hitt kenn­ara sem veigr­uðu sér við að kenna krist­in­fræði vegna þess að þeir töldu sig ekki nógu trú­aða? Hver hefur kraf­ist þess að kenn­arar þurfi að játa kristna trú til þess að kenna um hana? Þurfa þeir að vera múslimar til að kenna um islam? Hvers vegna yfir­gáfu Íslend­ingar sína gömul trú og tóku Kristni? Höfðu þeir ekki fundið betri lífs­grund­völl en þeir höfðu fyr­ir? Fram­halds­skólar kenna varla staf um kristni eða kristna guð­fræði. Við lærum ekki að hugsa á guð­fræði­legum nótu og varla heldur heim­speki­leg­um. Og því er umræðan eins og raun ber vitni á Alþingi, í fjöl­miðl­um, á net­miðlum og yfir latte- og expresso­boll­um. Við erum ekki flink sem þjóð í rök­ræðum og erum fákunn­andi í að ræða trú okk­ar. Margir eiga sína barna­trú sem aldrei hefur þó fengið að þroskast með rökræðum og því er hún lítt rædd.

Kirkjan hefur stundað sitt trú­boð í tvö þús­und ár og hún getur verið stolt af ávöxtum þeim sem heil­brigð trú og góð guð­fræði hafa borið í ald­anna rás, en verður eins og allir aðrir að kann­ast við mis­tök sín og bernsku­syndir á hverjum tíma. Hið sama á við um stjórn­mála­menn, valda­menn og aðra í ald­anna rás. Ísland var ekki bara mótað af einu mengi, kirkj­unni. Kirkjan er eins og ég og þú, hún er lif­andi veru­leiki, sem leit­ast við að lifa og þroskast í mann­legu sam­fé­lagi. Við erum öll mis­tæk. Öll höfum við for­dóma af ýmsu tagi. For­dómar eru eins og arfi sem sækir að góðum gróðri. Verk­efni dag­anna er að reita arf­ann úr eigin beði. Trú­boð­arnir sem ganga harð­ast fram gegn kirkj­unni virð­ast oft byggja mál­flutn­ing sinn á hreinum for­dómum og oft á fáfræði enda leið­ast þau effin tvö oft­ast hönd í hönd. Við höfum öll for­dóma gegn ein­hverju eða ein­hverj­um. Hvernig væri að líta í eigin barm og kannst við eigin tak­mark­an­ir, en líta svo upp úr arf­a­num og skoða sög­una og menn­ing­una sem skap­ast hefur í and­legum beðum og lysti­görðum vest­rænnar menn­ing­ar? Og þá er vert að gleyma ekki hugs­anafljót­inu mikla, vizku þess og þeim áhrifum sem það hefur haft á okkur öll. Hvaðan fengum við Íslend­ingar rit­menn­ingu okk­ar? Hvar liggja rætur heil­brigð­is­kerf­is­ins og skól­anna? Þær liggja í kirkj­unni sem sinnti sjúkum fyrr á öldum í miklum mæli, einkum á þeim sviðum sem heim­ilin réðu ekki við og kirkjan kom á kennslu ung­menna í kjöl­far nýrrar kirkju­skip­anar eftir lok mið­alda.

Trú, lífs­gildi og boðun

Hverju trúir þú? Hvaða trú boðar þú? Hvaða lífs­við­horf? Þú ert trú­boði hvort sem þú vilt eða þorir að kann­ast við það eða ekki. Ég boða mína trú og gengst við því og skamm­ast mín ekki fyrir það. Ég boða þá trú sem ég tel að hafi fært mér góðan og heil­brigðan lífs­grund­völl.

Lífs­við­horf má ræða, um hug­mynda­fræði má þrátta. Hug­mynda­fræði af öllum toga þarf að ræða og þrátta um. Hinn póli­tíski rétt­trún­að­ur, sem svo er nefnd­ur, er stundum sagður bor­inn uppi af fólki á vinstri væng stjórn­mál­anna en fyr­ir­finnst í öllu hinu póli­tíska lit­rófi held ég. Þessi rétt­trún­aður leyfir ógjarnan að við Vest­ur­landa­búar ræðum til dæmis inn­tak og hug­mynda­fræði islam. Slíkt er talin van­virð­ing við múslima. En það má eftir sem áður tæta í sundur kirkju og kristni án þess að full­trúar sama rétt­trún­aðar lyfti sínum litla fingri. Við verðum að fá að ræða hug­mynda­fræð­ina, fá að fara í bolt­ann, án þess að tækla fólkið sjálft. Kristin hug­mynda­fræði hefur verið tætt í sundur og brotin til mergjar í tvö þús­und ár og enn stenzt hún gagn­rýni.

Þið, sem harð­ast gagn­rýnið kirkju og kristni, búið við vest­ræn mann­rétt­indi, sem sprottin eru úr hugs­anafljót­inu, sem Sókrates og Kristur eru helstu full­trúar fyr­ir. Ykkur er vel­komið að halda áfram gagn­rýni ykk­ar. Tjá­skipti eru mik­il­væg og gagn­rýni er þörf. Tján­ing­ar­frelsi er stjórn­ar­skrár­var­inn réttur okkar allra. Gagn­rýni á kirkju og kristni, á guð­fræði­kenn­ingar og túlkun kirkj­unnar á veru­leik­anum er ekki ný af nál­inni. Kirkjan hefur sætt gagn­rýni í tvö þús­und ár. And­stæð­ingar kirkju og kristni kunna að vinna ein­hverja sigra með gagn­rýni sinni á hverjum tíma. Ég er ekki að fara fram á að ekki megi gagn­rýna kirkj­una en ég bið um sann­girni og virð­ingu í tjá­skipt­um. Ég virði það að fólk hafi aðra trú en ég en ég bið fólk að skil­greina þá trú sína ekki á grund­velli illsku í garð kirkju og kristni heldur á eigin for­send­um.

Sú gagn­rýnin á kirkju og kristni, sem hent er á lofti nú á tím­um, var þegar fyrir hendi á fyrstu öldum kristn­inn­ar. Öll rökin hefur kirkjan þekkt í tvö­þús­und ár. Ekk­ert er nýtt undir sól­unni, segir í mál­tæk­inu. Kirkjan hefur stað­ist þetta allt og svarað því öllu með sínum rökum fyrir margt löngu og gerir áfram með því að boða kær­leiks­boð­skap Krists í orði og verki.

Kær­leiks­boð­skapur Krists mun ekki úreld­ast og kirkjan lifir áfram. Íslenska þjóð­kirkjan siglir nú í kröppum sjó en hún á hann að sem megnar að lægja  vind og sjó. Þegar Pétri post­ula hafði opin­ber­ast hver Jesús væri í raun, sagði Jesús við hann: „Þú ert Pét­ur, klett­ur­inn, og á þessum kletti mun ég byggja kirkju mína og máttur heljar mun ekki á henni sigr­ast.” (Matt 16.18)

Með bestu óskum um bless­un­ar­ríkt nýtt ár.

Örn Bárður Jónsson

Höf­undur er sókn­ar­prestur í Nes söfn­uði í Nor­egi.

 

 

Athugasemdir

athugasemdir